آقا على مدرس زنوزى طهرانى (مدرس) (حكيم مؤسس)
29
مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى (فارسى)
شاگردان آقا على مدرس طهرانى ، در زمان حيات وى از او با سه عنوان « حكيم الهى » ، « استاد الاساتيد » و « حكيم مؤسس » ياد كردهاند . به گزارش ريحانة الادب چون آقا على در هر دو رشته معقول و منقول از روى تحقيق و استدلال تدريس مىكرد ، به همين جهت به « مدرس » شهرت يافت ، چنانچه به جهت كمالات صورى و معنوى به حكيم الهى و استاد الاساتيد نيز موصوف بوده است « 1 » . عنوان « حكيم مؤسس » كه رواج بيشترى دارد ، ناشى از تصرف وى در مبانى و ابتكارات متعدد وى در مسائل فلسفى مىباشد « 2 » . لذا شايسته است همچنان كه از فارابى به « معلم ثانى » ، از ابن سينا به « شيخ الرئيس » ، از شهاب الدين سهروردى به « شيخ اشراق » ، از محمد بن ابراهيم قوامى شيرازى به « صدر المتألهين » تعبير مىشود ، به پاس ابتكارات اساسى آقا على مدرس طهرانى از او به « حكيم مؤسس » تعبير كنيم . 2 . خاندان حكيم موسس خاندان آقا على خاندان علم و حكمت و تقوى بوده است . اول : ملا عبد الله مدرس زنوزى ، والد مكرم آقا على آنچنان كه در بخش اول مقدمه گذشت از شارحان بزرگ حكمت متعاليه ، مؤسس حوزهء عقلى تهران و جامع معقول و منقول بوده است . دوم : ملا حسين زنوزى ، برادر آقا على از اساتيد بزرگ رياضيات و هيأت در عصر خود محسوب مىشده است « 3 » . بعلاوه وى در علم نحو سرآمد تمام نحوئين معاصرش بود « 4 » . سوم : بانو سيدّه بيگم همسر آقا على آنچنان كه از وقفيات وى برمىآيد بانويى فاضله ، با كمال و خيّر بوده است « 5 » . صاحب طرائق الحقايق درباره اولاد آقا على مىنويسد : « صورة
--> ( 1 ) . ميرزا محمد على مدرس ، ريحانة الادب ، ج 2 ، ص 391 . ( 2 ) . معتبرترين عالمى كه از تعبير حكيم مؤسس در حق آقا على استفاده كرده ، مرحوم آيت الله شيخ محمد حسين غروى اصفهانى در نهاية الدراية فى شرح الكفايه ( ج 1 ، ص 229 طبع موسسه آل البيت ( ع ) ) شاگرد طراز اول حكيم شهيد اصطهباناتى شاخصترين شاگرد آقا على است . ( 3 ) . آشتيانى ، مقدمهء لمعات الهيه ، المآثر و الآثار ، ص 212 . ( 4 ) . عبرت نائينى ، مدينة الادب ، ج 3 ، ص 260 . ( 5 ) . كتب موقوفهء اين بانوى فاضله در كتابخانه مجلس در بهارستان نگهدارى مىشود . رجوع كنيد به جلد پنجم فهرست نسخ خطى كتابخانهء مجلس .